Janusz DąbrowskiZajęcie pasa drogowego to kwestia, z którą muszą liczyć się przedsiębiorcy, firmy budowlane, reklamodawcy, inwestorzy oraz właściciele nieruchomości położonych przy drogach publicznych. Ustawienie rusztowania, umieszczenie reklamy, postawienie kontenera na gruz czy przeprowadzenie robót budowlanych może wiązać się z koniecznością uzyskania zezwolenia i uiszczenia odpowiedniej opłaty. W 2026 roku szczególnie ważne jest sprawdzenie aktualnych uchwał lokalnych, ponieważ to one w dużej mierze decydują o rzeczywistych kosztach ponoszonych przez firmy.
O czym jest artykuł? Czytaj więcej:
- Kiedy zajęcie pasa drogowego wymaga zezwolenia?
- Jakie opłaty obowiązują za reklamy, rusztowania i prace budowlane?
- Od czego zależy wysokość należności?
- Jak obliczyć koszt zajęcia pasa drogowego?
- Jak złożyć wniosek i uniknąć dodatkowych kar?
- Co zmieniło się w przepisach w 2026 roku?
Spis treści
- Kiedy zajęcie pasa drogowego wymaga zezwolenia?
- Opłaty za reklamy w pasie drogowym
- Rusztowania i prace budowlane – jakie koszty trzeba uwzględnić?
- Jak obliczyć opłatę za zajęcie pasa drogowego?
- Wniosek o zajęcie pasa drogowego – procedura i dokumenty
- Kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia
- Przepisy w 2026 roku – na co zwrócić uwagę?
Kiedy zajęcie pasa drogowego wymaga zezwolenia?
Podstawą prawną regulującą zajęcie pasa drogowego jest ustawa z 21 marca 1985 roku o drogach publicznych. Zgodnie z jej art. 40 zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia właściwego zarządcy drogi. Zezwolenie wydawane jest w formie decyzji administracyjnej.
W praktyce obowiązek uzyskania zgody może dotyczyć zarówno dużych inwestycji infrastrukturalnych, jak i pozornie niewielkich przedsięwzięć realizowanych przez przedsiębiorców.
Do najczęstszych przypadków należą:
- prowadzenie robót budowlanych i remontowych;
- ustawienie rusztowania, kontenera lub zaplecza budowy;
- umieszczenie reklamy w pasie drogowym;
- montaż urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi;
- czasowe zajęcie chodnika, pobocza, jezdni lub miejsca parkingowego;
- organizacja stanowiska pracy wymagającego wyłączenia części drogi z użytkowania.
Warto pamiętać, że pas drogowy nie oznacza wyłącznie jezdni. Obejmuje również chodniki, pobocza, drogi rowerowe, zatoki, a także inne elementy związane z infrastrukturą drogową. Dlatego nawet ustawienie rusztowania na chodniku przed remontowanym budynkiem może wymagać uzyskania odpowiedniej decyzji.
Opłaty za reklamy w pasie drogowym
Reklama umieszczona w pasie drogowym stanowi jeden z przypadków, w których przedsiębiorca powinien szczególnie dokładnie sprawdzić lokalne przepisy. Dotyczy to między innymi tablic reklamowych, konstrukcji promocyjnych, nośników informacyjnych oraz reklam wystających poza granice prywatnej nieruchomości.
Opłata za reklamę jest obliczana na podstawie powierzchni reklamy, liczby dni jej umieszczenia oraz obowiązującej stawki za 1 m². Znaczenie ma zatem nie tylko wielkość nośnika, ale również czas ekspozycji.
W przypadku dróg krajowych, którymi zarządza Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 czerwca 2023 roku przewiduje następujące stawki dzienne:
- 2 zł za 1 m² reklamy o powierzchni do 1 m², umieszczonej nad obiektem lub na obiekcie, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, jeżeli zawiera wyłącznie informacje o tej działalności;
- 0,30 zł za 1 m² reklamy zawierającej informacje o gminie, powiecie lub województwie, np. w formie mapy;
- 4 zł za 1 m² pozostałych reklam.
Są to stawki dotyczące dróg krajowych, a nie automatycznie wszystkich ulic w Polsce. W przypadku dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich wysokość należności określają odpowiednie uchwały samorządowe. Dodatkowo w gminach, które wprowadziły opłatę reklamową, należność za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia reklamy powiększa się o wysokość tej opłaty.
Rusztowania i prace budowlane – jakie koszty trzeba uwzględnić?
Ustawienie rusztowania przy elewacji budynku może ograniczyć przestrzeń dostępną dla pieszych i wymagać czasowego zajęcia chodnika. Podobnie jest w przypadku remontów, dociepleń, wymiany instalacji, prac dekarskich czy modernizacji infrastruktury. Jeżeli prace obejmują teren pasa drogowego, inwestor musi uwzględnić zarówno procedurę uzyskania zezwolenia, jak i koszty administracyjne.
Wysokość opłaty zależy przede wszystkim od rodzaju zajętej powierzchni. Inne stawki mogą obowiązywać za zajęcie chodnika, a inne za ograniczenie ruchu na jezdni. Istotne jest również to, jaka część szerokości jezdni zostaje wyłączona z użytkowania.
Na drogach krajowych zarządzanych przez GDDKiA stawki za prowadzenie robót wynoszą:
- 3 zł za 1 m² dziennie – przy zajęciu do 20 proc. szerokości jezdni;
- 6 zł za 1 m² dziennie – przy zajęciu powyżej 20 proc. do 50 proc. szerokości jezdni;
- 10 zł za 1 m² dziennie – przy zajęciu powyżej 50 proc. do 100 proc. szerokości jezdni;
- 3 zł za 1 m² dziennie – za zajęcie chodnika, pobocza, drogi rowerowej czy parkingu;
- 1 zł za 1 m² dziennie – za zajęcie innej części drogi niewymienionej w poprzednich kategoriach.
W przypadku robót budowlanych przedsiębiorca powinien dokładnie określić powierzchnię zajmowanego terenu. Do rozliczenia może zostać wliczona nie tylko przestrzeń pod rusztowaniem, ale również teren przeznaczony na składowanie materiałów, kontener czy urządzenia budowlane, jeżeli znajduje się w pasie drogowym.
Jak obliczyć opłatę za zajęcie pasa drogowego?
Podstawowy sposób obliczania należności określa art. 40 ustawy o drogach publicznych. W przypadku prowadzenia robót oraz zajęcia pasa drogowego na prawach wyłączności opłata stanowi iloczyn zajętej powierzchni, liczby dni oraz stawki za 1 m².
Przykładowo, jeżeli przedsiębiorca zajmuje 12 m² chodnika przez 14 dni, a obowiązująca stawka wynosi 3 zł za 1 m² dziennie, należność wyniesie 504 zł.
Warto zwrócić uwagę na kilka istotnych zasad:
- zajęcie pasa drogowego przez okres krótszy niż 24 godziny traktowane jest jak zajęcie przez jeden dzień;
- powierzchnia mniejsza niż 1 m² jest rozliczana jak 1 m²;
- przy zajęciu jezdni znaczenie ma procent jej szerokości objęty robotami;
- reklamy rozliczane są według powierzchni reklamy, liczby dni i właściwej stawki;
- opłaty za umieszczenie urządzeń obcych mogą być ustalane według odrębnych zasad.
Ostateczna kwota zależy od właściwej kategorii drogi i aktualnej uchwały lub rozporządzenia. Dlatego przed rozpoczęciem inwestycji warto uzyskać informację o obowiązującej stawce bezpośrednio od zarządcy drogi.
Wniosek o zajęcie pasa drogowego – procedura i dokumenty
Wniosek o zezwolenie należy złożyć do zarządcy drogi właściwego dla miejsca planowanego zajęcia. W zależności od kategorii drogi będzie to odpowiednio GDDKiA, zarząd województwa, zarząd powiatu lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
W dokumentacji należy precyzyjnie określić cel, termin i powierzchnię planowanego zajęcia. Zarządca drogi ocenia również, czy proponowane rozwiązanie nie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Najczęściej wymagane dokumenty obejmują:
- wniosek zawierający dane wnioskodawcy i opis planowanych prac;
- szczegółowy plan sytuacyjny z zaznaczonym obszarem zajęcia;
- określenie powierzchni oraz terminu zajęcia pasa drogowego;
- projekt organizacji ruchu, jeżeli jest wymagany;
- dokumenty potwierdzające umocowanie osoby składającej wniosek;
- dodatkowe uzgodnienia i dokumentację techniczną, jeśli wymaga ich zarządca.
Złożenie dokumentów z odpowiednim wyprzedzeniem pozwala ograniczyć ryzyko przestojów na budowie. Nie należy zakładać, że samo złożenie wniosku uprawnia do rozpoczęcia prac. Konieczne jest uzyskanie wymaganego zezwolenia.
Kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia
Nielegalne zajęcie pasa drogowego może oznaczać znacznie większe wydatki niż standardowa opłata administracyjna. Zgodnie z ustawą o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, bez zawarcia wymaganej umowy albo z przekroczeniem określonego terminu lub powierzchni pobiera się karę pieniężną.
Co do zasady kara wynosi dziesięciokrotność należnej opłaty za zajęcie pasa drogowego. Oznacza to, że nawet stosunkowo niewielkie przekroczenie dopuszczonego terminu może mieć istotne konsekwencje finansowe.
Ryzyko dotyczy między innymi:
- rozpoczęcia robót przed uzyskaniem decyzji;
- pozostawienia rusztowania po upływie terminu zezwolenia;
- zajęcia większej powierzchni niż wskazana w dokumentacji;
- umieszczenia reklamy bez wymaganej zgody;
- niewłaściwego korzystania z udostępnionej części drogi.
Dla firm budowlanych i inwestorów oznacza to konieczność stałego kontrolowania terminów oraz rzeczywistego zakresu zajęcia. Warto również pamiętać o obowiązku przywrócenia zajętego terenu do właściwego stanu, zgodnie z warunkami określonymi przez zarządcę.
Przepisy w 2026 roku – na co zwrócić uwagę?
Rok 2026 jest istotny dla samorządów ustalających opłaty za zajęcie pasa drogowego. Zgodnie z przepisami przejściowymi wynikającymi z nowelizacji ustawy o drogach publicznych, jednostki samorządu terytorialnego miały czas do 20 września 2026 roku na dostosowanie uchwał dotyczących stawek do zmienionych regulacji. Dotychczasowe uchwały zachowywały moc w okresie przejściowym.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy planujący inwestycje pod koniec 2026 roku powinni sprawdzić, czy właściwa gmina, powiat lub województwo przyjęły już nowe regulacje. Nie można zakładać, że stawki obowiązujące w poprzednim roku nadal pozostają aktualne.
Ważne jest również rozróżnienie między maksymalnymi stawkami ustawowymi a rzeczywistymi opłatami. Ustawa określa górne limity dla samorządów, ale konkretne należności wynikają z lokalnych uchwał. W przypadku dróg krajowych zastosowanie ma natomiast rozporządzenie Ministra Infrastruktury.
Zajęcie pasa drogowego – jak zaplanować koszty i uniknąć problemów?
Opłaty za zajęcie pasa drogowego powinny być uwzględniane już na etapie przygotowywania budżetu inwestycji, kampanii reklamowej lub remontu nieruchomości. Dla przedsiębiorcy liczy się nie tylko wysokość stawki za metr kwadratowy, ale również czas zajęcia, zakres ograniczeń w ruchu oraz ewentualne dodatkowe koszty organizacji terenu.
Przed rozpoczęciem prac warto:
- ustalić kategorię drogi i właściwego zarządcę;
- sprawdzić aktualną uchwałę lub rozporządzenie dotyczące stawek;
- precyzyjnie oszacować powierzchnię i czas zajęcia;
- złożyć kompletny wniosek z odpowiednim wyprzedzeniem;
- kontrolować zgodność realizowanych prac z wydaną decyzją.
W 2026 roku szczególne znaczenie ma weryfikacja lokalnych stawek po terminie dostosowania uchwał samorządowych. Prawidłowe przygotowanie formalności pozwala uniknąć kar, opóźnień inwestycyjnych i nieprzewidzianych wydatków. W efekcie opłaty za zajęcie pasa drogowego stają się nie tylko obowiązkiem administracyjnym, lecz także istotnym elementem zarządzania kosztami działalności gospodarczej.
