Filip KochanowskiRyczałt ewidencjonowany od lat uchodzi za jedną z najprostszych form opodatkowania działalności gospodarczej w Polsce. Niskie stawki podatku, minimum formalności i brak kosztów uzyskania przychodu przyciągają przedsiębiorców z branż usługowych, IT czy wolnych zawodów. Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy do gry wchodzi składka zdrowotna.
Po zmianach wprowadzonych w ostatnich latach to właśnie składka zdrowotna decyduje o tym, ile realnie oddasz państwu. W tym artykule – krok po kroku – wyjaśniam, jak działa ryczałt ewidencjonowany i składka zdrowotna oraz jak policzyć swoje faktyczne obciążenia.
W artykule wyjaśniamy:
- czym jest ryczałt ewidencjonowany i kto może z niego skorzystać,
- jak ustalana jest składka zdrowotna na ryczałcie,
- jakie są progi przychodów i ich znaczenie,
- ile naprawdę zapłacisz – na przykładach,
- kiedy ryczałt się opłaca, a kiedy nie.
Czytaj więcej…
Spis treści
- Czym jest ryczałt ewidencjonowany?
- Kto może wybrać ryczałt ewidencjonowany
- Stawki ryczałtu – dlaczego nie każdy płaci tyle samo
- Jak działa składka zdrowotna na ryczałcie
- Progi przychodów a składka zdrowotna
- Ile naprawdę zapłacisz – przykładowe wyliczenia
- Ryczałt a inne formy opodatkowania
- Najczęstsze błędy przedsiębiorców
- Podsumowanie – dla kogo ryczałt ma sens
Czym jest ryczałt ewidencjonowany?
Ryczałt ewidencjonowany to forma opodatkowania działalności gospodarczej, w której podatek liczony jest od przychodu, a nie od dochodu. Oznacza to, że przedsiębiorca:
- nie rozlicza kosztów uzyskania przychodu,
- prowadzi uproszczoną ewidencję przychodów,
- płaci podatek według stałej stawki przypisanej do rodzaju działalności.
Z perspektywy fiskusa ryczałt jest prosty. Z perspektywy przedsiębiorcy – bywa zdradliwy, jeśli nie uwzględni się składki zdrowotnej.
Kto może wybrać ryczałt ewidencjonowany?
Z ryczałtu mogą korzystać osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz spółki cywilne i jawne osób fizycznych, pod warunkiem że:
- ich przychody nie przekraczają ustawowego limitu,
- nie wykonują działalności wyłączonej z ryczałtu,
- złożą oświadczenie o wyborze tej formy opodatkowania.
W praktyce ryczałt najczęściej wybierają:
- programiści,
- specjaliści IT,
- graficy,
- konsultanci,
- freelancerzy świadczący usługi niematerialne.
Stawki ryczałtu – dlaczego nie każdy płaci tyle samo
Jednym z mitów ryczałtu jest przekonanie, że „ryczałt to zawsze niski podatek”. W rzeczywistości obowiązuje kilkanaście stawek, zależnych od rodzaju działalności.
Najczęściej spotykane to:
- 3% – handel,
- 8,5% lub 12% – usługi,
- 12% – usługi IT,
- 15% i 17% – wybrane wolne zawody.
Już na tym etapie widać, że sam podatek może znacząco się różnić. Ale to dopiero połowa obrazu.
Jak działa składka zdrowotna na ryczałcie?
Składka zdrowotna na ryczałcie nie jest procentem od dochodu, jak w skali podatkowej. Jest ona:
- zależna od rocznego przychodu,
- ustalana według progów,
- płacona miesięcznie,
- nieodliczalna od podatku.
To właśnie brak możliwości odliczenia składki zdrowotnej sprawia, że realne obciążenie na ryczałcie bywa wyższe, niż przedsiębiorcy zakładają na starcie.
Progi przychodów a składka zdrowotna
W ryczałcie obowiązują trzy progi przychodowe, które decydują o wysokości składki zdrowotnej:
- niski próg – dla najmniejszych przychodów,
- średni próg – dla rozwijających się firm,
- wysoki próg – dla przedsiębiorców z dużymi obrotami.
Po przekroczeniu danego progu składka zdrowotna automatycznie rośnie – i to niezależnie od tego, czy realnie zarabiasz więcej, czy tylko zwiększasz obrót.
Ile naprawdę zapłacisz – przykładowe wyliczenia
Załóżmy trzy uproszczone scenariusze (bez wchodzenia w konkretne kwoty składki, które zmieniają się co roku):
Przykład 1:
- niska stawka ryczałtu,
- przychód w pierwszym progu,
- składka zdrowotna minimalna.
Efekt: ryczałt jest bardzo opłacalny.
Przykład 2:
- stawka ryczałtu 12%,
- przychód w drugim progu,
- składka zdrowotna wyraźnie wyższa.
Efekt: realne obciążenie zbliża się do podatku liniowego.
Przykład 3:
- wysoki przychód,
- trzeci próg składki zdrowotnej,
- brak kosztów do odliczenia.
Efekt: ryczałt przestaje być konkurencyjny.
Wniosek? Sama stawka podatku to za mało, by ocenić opłacalność ryczałtu.
Ryczałt a inne formy opodatkowania
Porównując ryczałt z innymi formami, warto brać pod uwagę:
- skalę podatkową – korzystną przy ulgach i wspólnym rozliczeniu,
- podatek liniowy – stabilny, ale również obciążony składką zdrowotną,
- ryczałt – prosty, lecz bez kosztów i ulg.
Decyzja powinna zawsze wynikać z symulacji, a nie z opinii znajomych czy popularnych kalkulatorów.
Najczęstsze błędy przedsiębiorców
Przedsiębiorcy na ryczałcie najczęściej:
- nie uwzględniają składki zdrowotnej w kalkulacjach,
- nie monitorują progów przychodowych,
- wybierają ryczałt „bo jest prosty”,
- nie analizują alternatywnych form opodatkowania.
Każdy z tych błędów może kosztować realne pieniądze.
Podsumowanie – dla kogo ryczałt ma sens
Ryczałt ewidencjonowany i składka zdrowotna to duet, który trzeba rozumieć łącznie. Ryczałt opłaca się przede wszystkim:
- przy niskich kosztach,
- przy umiarkowanych przychodach,
- w konkretnych branżach usługowych.
Jeśli jednak Twoje przychody dynamicznie rosną, a koszty są istotne – ryczałt może okazać się pułapką, a nie ulgą podatkową.
